ခရီးသွားဝါသနာပါသူတစ်ယောက်ဖြစ်တဲ့အလျှောက် ကမ္ဘာပေါ်က ထင်ရှားတဲ့ အဆောက်အအုံအတော်များများဆီ ကျွန်မရောက်ခဲ့ဖူးပါတယ်။ ဒီထဲကမှ အိန္ဒိယက ကမ္ဘာကျော်တာ့ဂ်ျမဟာ (Taj Mahal) အဆောက်အအုံကြီးကတော့ အင်မတန် ထူးခြားလှပပြီး ကျွန်မရဲ့ စိတ်နှလုံးကိုပါ ဖမ်းစားနိုင်ခဲ့ပါတယ်။ တာ့ဂ်ျမဟာက အိန္ဒိယ နိုင်ငံမြောက်ဘက်ရှိ အာဂရာ(Agra) မြို့ ယမုံနာမြစ်ကမ်းဘေးမှာတည်ရှိပြီး အိန္ဒိယ မှာသာမက ကမ္ဘာမှာပါ ထင်ရှားတဲ့ ဂူဗိမာန်ကြီးပါ။


သူ့ရဲ့ အဓိကထူးခြားချက်က အချစ်အလွမ်းတွေနဲ့ ထုံမွမ်းထားတဲ့ အချစ်သင်္ကေတ အဆောက်အအုံကြီး ဖြစ်လို့နေတာပါ။ မဂို(လ်)ဧကရာဇ် ရှာဂျဟန်က ကွယ်လွန်သွားတဲ့ ချစ်လှစွာသောမိဖုရား မွမ်တက်(ဇ်)မဟာကိုရည်စူးပြီး လှပတဲ့ အထိမ်းအမှတ်အဆောက် အအုံကြီးကို တည်ဆောက်ခဲ့တာပါ။ ဘုရင်ကြီးမှာ မိဖုရားအများကြီးရှိတဲ့အထဲမှ တတိ ယမြောက်မိဖုရားကြီးက သူ့ရဲ့အချစ်ဆုံးဖြစ်သလို အချစ်ဦးလည်းဖြစ်ပါတယ်။ အိမ် ထောင်သက် ၁၉နှစ်ကြာ ပေါင်းဖက်ခဲ့ရပြီး သားတော်သမီးတော်ပေါင်း ၁၄ဦး မွေးဖွား ခဲ့ပါတယ်။ အသက်၃၉နှစ်အရွယ်မှာ နောက်ဆုံးရင်သွေးမွေးဖွားပြီး မီးတွင်းမှာ ကွယ် လွန်သွားတာကြောင့် သေကွဲကွဲခဲ့ရပါတယ်။ ကာလရှည်ကြာစွာချစ်ခဲ့ရတဲ့ မိဖုရားကြီး ရုတ်တရက်ကွယ်လွန်မှုက ဘုရင်ကြီးအတွက် ဖြေမဆည်နိုင်ဖြစ်ခဲ့ရပြီး မိဖုရားကြီး အလွမ်းပြေအဖြစ် ဂူဗိမာန်ဆောက်လုပ်ဖို့စီစဉ်ခဲ့ကာ ကွယ်လွန်ပြီး တစ်နှစ်အကြာမှာ စတင်အကောင်အထည်ဖော်ခဲ့ပါတယ်။


ချစ်ခြင်းမေတ္တာနဲ့ တည်ဆောက်ခဲ့လို့လားတော့မသိဘူး။ အဆောက်အအုံကြီးက သိပ်ကိုလှပါတယ်။ အဆောက်အအုံတစ်ခုလုံးကို အဖြူရောင် စကျင်ကျောက်တွေနဲ့ တည်ဆောက်ထားတာပါ။ အဆောက်အအုံရဲ့ အဓိကအသက်က အလယ်မှာ ထီးထီး ကြီးရှိနေတဲ့ ကြက်သွန်ဖြူဥလို ထိပ်ချွန်ချွန်အမိုးခုံးအဆောက်အအုံကြီးပါ။ အမိုးခုံးရဲ့ အမြင့်ပေကတင် ၁၁၅ပေရှိပြီး ထောင့်လေးထောင့်မှာ အမိုးခုံးငယ် ၄ခုက ဝန်းရံထားပါ တယ်။ အဆောက်အအုံအပြင်ဘက် ရင်ပြင်ရဲ့ ထောင့်လေးထောင့်မှာလည်း တိုင်လေး တိုင်စိုက်ထူထားခြင်းက အဆောက်အအုံကြီးကို ပိုလို့ကြွနေစေပါတယ်။ အဆောက်အ အုံကြီးတစ်ခုလုံးရဲ့ အမြင့်ပေကတော့ ၅၆၁ပေပါ။ မျှော်စင်လေးတိုင်ကို အပြင်ဘက်အ နည်းငယ်စောင်းပြီး ဆောက်ထားတာက်ိုတွေ့ရမှာပါ။ ငလျင်ဒဏ်ခံရပါက အလယ်က ဂူဗိမာန်ကြီးထံ ပြိုမကျအောင် တမင်အပြင်ဘက်စောင်းပေးထားတာပါ။ ဝင်းထဲမှာ ဥယျာဉ်ကျယ်ကြီး၊ အဆောက်အအုံကြီးတစ်ခုလုံးရဲ့ အရိပ်ကိုထင်ဟပ်စေတဲ့ ရေကန် ကြီး၊ ဗလီနဲ့ အခြား ဂူဗိမာန်တွေလည်းရှိလို့နေပါတယ်။


တာ့ဂ်ျမဟာရဲ့ထူးခြားတဲ့အချက်နောက်တစ်ချက်က ဂူဗိမာန်ကြီးကို အချိန် ရယ်၊ အလင်းရောင်ရယ်ပေါ်မူတည်ပြီး အရောင်အမျိုးမျိုးနဲ့ မြင်တွေ့နိုင်တာပါ။ မနက် စောစော အာရုဏ်တက်စမှာ ပန်းသွေးရောင်သန်းကာ ညနေစောင်းမှာ ဖွေးဖွေးဖြူ နေတတ်ပြီး ညဘက်လရောင်အောက်မှာတော့ ရွှေရောင်ဝင်းနေတတ်ပါတယ်။ ဂူဗိမာန် ကြီး အရောင်အမျိုးမျိုးပြောင်းလဲမှုက အမျိုးသမီးတို့ရဲ့ ပြောင်းလဲတတ်တဲ့ စိတ်အထွေ ထွေကို ထင်ဟပ်စေတယ်လို့ဆိုပါတယ်။
တာ့ဂ်ျမဟာရဲ့ အဓိပ္ပါယ်က နန်းတော်တို့ရဲ့သရဖူလို့ သိရပါတယ်။ မဂို(လ်)တို့ရဲ့ ကြီးမားကျယ်ပြန့်တဲ့ အင်ပါယာကိုထင်ဟပ်စေခဲ့တဲ့ သာဓကအဖြစ် အစ္စလာ(မ်)၊ ပါရှန်၊ အိန္ဒိယနဲ့ တူရကီ အော်တမာန် ဗိသုကာလက်ရာတွေ ပေါင်းစပ်လွှမ်းခြုံ ထားတယ်လို့ သိရပါတယ်။ ဂူဗိမာန်ကြီးကို ၁၆၃၂ခုနှစ်ကစတည်ဆောက်ခဲ့ပြီး ၁၆၅၂ခုနှစ်မှ အပြီး သတ်နိုင်ခဲ့တော့ အနှစ် ၂၀ကြာအောင် တည်ဆောက်ခဲ့ရတာပါ။ ဆောက်လုပ်ရေးအ တွက် ဆောက်လုပ်ရေးလုပ်သားပေါင်း ၂၂၀၀၀ ကျော်နဲ့ ဆောက် လုပ်ရေးပစ္စည်းတွေ သယ်ဆောင်ဖို့ ဆင်အစီးရေ ၁၀၀၀ တို့ကို အသုံးပြုခဲ့ရတယ်။
ဘုရင်ကြီးက ယမုံနာမြစ်တစ်ဖက်ခြမ်းမှာ တာ့ဂ်ျမဟာအဆောက်အအုံနဲ့ ပုံစံ တူ အနက်ရောင်ဂူဗိမာန်ကို သူကိုယ်တိုင်အတွက် တည်ဆောက်ဖို့စီစဉ်ခဲ့ပေမဲ့ သား တော်တွေနဲ့စစ်ဖြစ်ပြီး မဆောက်ဖြစ်လိုက်ရပါဘူး။ ဘုရင်ကြီးဟာ သူ့ဘ၀ရဲ့ နေဝင်ချိန် မတိုင်မီ နောက်ဆုံး၉နှစ်တာကာလမှာ သူသိပ်မြတ်နိုးရတဲ့ တာ့ဂ်ျမဟာကြီးထဲ ဝင် ခွင့်မရခဲ့တာလည်း ရင်နင့်စရာပါ။ ဘုရင်ကြီး နာမကျန်းဖြစ်ချိန်မှာ သားတော် အချင်းချင်းနန်းလုပွဲဖြစ်ကြပါတယ်။ ဘုရင်ကြီး ပြန်ကျန်းမာလာပေမဲ့ အခါနှောင်းသွားပါပြီ။ သားတော်နှစ်ပါး ရန်ပွဲမှာ သားတော်တစ်ပါးနဲ့ ပူးပေါင်းလိုက်ပေမဲ့ ထိုသားတော်ကျရှုံးပြီး သူကိုယ်တိုင်ပါ ထောင်နန်းစံခဲ့ရတာကြောင့်ပါ။
ဆောက်လုပ်ခဲ့တဲ့ ရည်ရွယ်ချက်ထူးခြားမှု၊ အဆောက်အအုံခမ်းနားလှပမှု၊ ဗိသု ကာလက်ရာမြောက်မှုတို့ကြောင့် ၂၀၀၇ခုနှစ်က အသစ်ထုတ်ပြန်ထားတဲ့ ကမ္ဘာ့အံ့ဖွယ် (၇)ခုစာရင်းထဲမှာလည်း ပါရှိနေကာ နှစ်စဉ်နှစ်တိုင်း ခရီးသွားများစွာ လာရောက်လေ့ ရှိကြောင်းသိရပါတယ်။
22-7-17tajmahal

 

 

အင်ဒိုနီးရှားနိုင်ငံမှာကျွန်းပေါင်း ၁၈၀၀၀ကျော်ရှိတဲ့အနက် ထင်ရှားကျော်ကြား တဲ့ ဂျာဗားကျွန်းဟာ ကျွန်းအလယ်ပိုင်းရှိ ဘောရောဗုဒ္ဓေါ ပုထိုးတော်ကြီး (Boro- budur Temple)ကြောင့် ကမ္ဘာလှည့်ခရီးသည်များစွာလာရောက်လည်ပတ်ရာ ကျွန်း ဖြစ်နေပါတယ်။ ဘောရောဗုဒ္ဓေါ ပုထိုးတော်ကြီးက ကမ္ဘာ့အကြီးဆုံးဗုဒ္ဓဘာသာ အဆောက်အအုံကြီးပါ။ အတိုင်းအတာအားဖြင့် ပုထိုးတော်ကြီးအောက်ခြေ စတုရန်းပုံရဲ့ အနားတစ်ဖက်ကို ပေပေါင်း ၃၈၇ပေရှိပါတယ်။ အမြင့်ပေကတော့ မူလက၁၃၇ပေ ရှိ တယ်လို့သိရပေမဲ့ ပြန်လည်ပြုပြင်လိုက်တဲ့အခါမှာ ၁၁၃ပေခန့်သာရှိပါတော့တယ်။


ပုထိုးတော်ကြီးကိုတည်ဆောက်ပုံက ထူးခြားပါတယ်။ ၅၅၀၀၀ ကုဗမီတာရှိတဲ့ ကျောက်သားတို့နဲ့ ပိရမစ်ပုံအထပ်ထပ်တည်ဆောက်ထားပြီး အထပ်ပေါင်း ၉ ထပ် ရှိပါတယ်။ အောက်ခြေစတုရန်းပုံခြောက်ထပ်ပေါ် စက်ဝိုင်းပုံသုံးထပ်တင်ကာ အပေါ် ဆုံးအထပ်ရဲ့ အလည်တည့်တည့်မှာ အဓိကစေတီပုထိုးကို တည်ထားတာဖြစ်ပါတယ်။ ကောင်းကင်ယံမှ ကြည့်ပါက ပဒုမ္မာကြာတစ်ပွင့် ရေကန်အလယ်မှာပွင့်နေသလို ဖြစ် နေပါတယ်။ ပုထိုးတော်ကြီးက ဗုဒ္ဓဘာသာဝင်တို့ရဲ့ အထွတ်အမြတ်နေရာ တစ်နေရာ ဖြစ်ခဲ့ပြီး မြတ်စွာဘုရားရဲ့ နိဗ္ဗာန်ရောက်ကြောင်းတရားပြထားတဲ့ ဗိသုကာအယူအဆတွေ ကိုလည်း တွေ့ရမှာပါ။


စက်ဝိုင်းပုံအဆင့်၃ဆင့်ပေါ်တွင် အပေါ်ဆုံးစေတီရဲ့ပတ်ပတ်လည်မှာ တင်ပလ္လင် ခွေ ဗုဒ္ဓရုပ်ပွားတော်ပေါင်း ၇၂ဆူက ဝန်းရံထားပါတယ်။ ရုပ်ပွားတော်တစ်ဆူချင်းဆီကို အပေါက်တွေဖောက်ထားတဲ့ ခေါင်းလောင်းပုံစံ စေတီငုံထားတာတွေ့ရပါတယ်။ ပုထိုး တော်ကြီး တစ်ခုလုံးပေါ်မှာတော့ ဗုဒ္ဓရုပ်ပွားတော်ပေါင်း ၅၀၄ဆူနဲ့ ဇာတ်တော်များကို ဖော်ပြထားတဲ့ ဖောင်းကြွပန်းပုဘောင်ကွပ်ပေါင်း ၂၆၇၂ ခုရှိပါတယ်။
ပုထိုးတော်ကြီးရဲ့ တည်နေရာကလည်း ထူးခြားပါတယ်။ အရှေ့ဘက်ကို မျက်နှာ မူထားတဲ့ ပုထိုးတော်ကြီးဟာ ဂျာဗားကျွန်းရှိ ထင်ရှားတဲ့ မီးတောင်နှစ်တောင်နဲ့ မြစ် နှစ်စင်းအကြားက ပင်လယ်ရေမျက်နှာပြင်အမြင့် ၈၆၉ ပေ ရှိတဲ့ ကုန်းမြင့်ပေါ်မှာတည် ဆောက်ထားတာပါ။ ဘောရောဗုဒ္ဓေါပုထိုးတော်ကြီးကို ၉ ရာစု သေလိန္ဒြာမင်းဆက် လက်ထက် မဟာယာနဗုဒ္ဓဘာသာ ထွန်းကားပြန့်ပွားစဉ် တည်ထားကိုးကွယ်ခဲ့ကြပြီး နှစ်ပေါင်း၇၅နှစ်ကြာ တည်ဆောက်ခဲ့တယ်လို့ ခန့်မှန်းထားကြပါတယ်။ တည်ဆောက်ခဲ့ တဲ့သူနဲ့ ဆောက်လုပ်ခဲ့ရခြင်းရည်ရွယ်ချက်ကို မှတ်တမ်းတင် ကမ္မည်းရေးထိုးထား ခြင်း မတွေ့ရတာလည်း ထူးခြားပါတယ်။


၁၄ ရာစုနောက်ပိုင်း ဂျာဗားကျွန်းမှာ ဗုဒ္ဓဘာသာနဲ့ဟိန္ဒူဘာသာ တိမ်ကောပြီး ကျွန်းသူကျွန်းသားများ အစ္စလာမ်ဘာသာအဖြစ်ပြောင်းလဲသွားချိန်တွင် ဘုရားကျောင်း ဆောင်ကြီးကို အချိန်အတော်ကြာ မေ့မေ့လျော့လျော့ဖြစ်ခဲ့ကြပါတယ်။ အနီးအနားက မီးတောင်ပေါက်ကွဲမှုတွေကြောင့် မီးတောင်ပြာများဖုံးလွှမ်းကာ ဘေးပတ်ဝန်းကျင်ရှိချုံ နွယ်များကြောင့် ဘုရားကျောင်းကြီး တောတွင်းမှာ နစ်မြှုပ်နေခဲ့ပါတယ်။ အင်္ဂလိပ်ကိုလိုနီ လက်အောက်ရောက်တဲ့အချိန် ၁၈၁၄ ခုနှစ်မှ ဘုရင်ခံ သောမတ်စတန်းဖို့ဒ်ရက်ဖယ်လ် က ဒေသခံတို့ရဲ့ ပြောစကားမှတစ်ဆင့်သိရှိကာ ပြန်လည်ရှာဖွေ ဖော်ထုတ်ခဲ့ခြင်းဖြစ် တယ်လို့သိရပါတယ်။ ထိုနောက်ပိုင်းမှာ ပြန်လည်ထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်မှုတွေ ပြု လုပ်ခဲ့ကြပြီး ၁၉၇၅ မှ ၁၉၈၂ ခုနှစ်အတွင်း အင်ဒိုနီးရှားအစိုးရနဲ့ ယူနက်စကိုတို့ ပူးပေါင်းပြီး ထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်မှုတွေ အကြီးအကျယ်ပြုလုပ်ခဲ့ကြတာပါ။


၂၀၁၂ခုနှစ်မှာ ဂင်းနစ်ကမ္ဘာ့စံချိန်စာရင်းထဲ ကမ္ဘာ့အကြီးဆုံး ဗုဒ္ဓဘာသာဘုရား ကျောင်းတော်ကြီးဖြစ်ကြောင်း ဖော်ပြခြင်းခံရပြီး ၁၉၉၁ ခုနှစ်ကတည်းက ကမ္ဘာ့အမွေ အနှစ်စာရင်းဝင်ခဲ့တဲ့ ဘောရောဗုဒ္ဓေါဟာ အင်ဒိုနီးရှားနိုင်ငံမှာ ကမ္ဘာလှည့်ခရီးသွား အမြောက်အမြား လာရောက်လည်ပတ်ရာ နေရာတစ်ခုဖြစ်လို့နေပြီး ၂၀၁၆ ခုနှစ်တွင် ကမ္ဘာလှည့်ခရီးသွား လေးသန်းခန့် လာရောက်လည်ပတ်ခဲ့ကြောင်းသိရပါတယ်။ ပုထိုး တော်ကြီးဆီ သွားချင်ပါက ယိုဂျာကာတာမြို့ကနေ အနောက်မြောက်ဘက်ကို ၁နာရီခွဲ လောက်ကားမောင်းသွားရင် ရောက်နိုင်ပါတယ်။ တက္ကသိုလ်ကျောင်းတွေ အများကြီး ရှိလို့ ပညာရေးမြို့တော်လို့ ခေါ်ရမယ့် ယိုဂျာကာတာမှာ လည်ပတ်စရာနေရာများပါတယ်။ အခြားဘာသာရေးကျောင်းဆောင်တွေ သွားရောက်ဖူးမြော်နိုင်သလို မီးတောင်တက် ခြင်း၊ လှေလှော်ခြင်းစတဲ့ စွန့်စားခြင်းတွေလည်း ပြုလုပ်နိုင်လို့ အင်ဒိုနီးရှားနိုင်ငံသွား မယ်ဆိုရင်ဖြင့် ဘာလီကျွန်းအပြင် ယိုဂျာကာတာနဲ့ မြို့တော်ဂျာကာတာရှိရာ ဂျာဗား ကျွန်းကိုပါ သွားလည်သင့်ကြောင်း ညွှန်းဆိုလိုက်ပါတယ်။

 

 

တရုတ်နိုင်ငံက မဟာတံတိုင်းကြီးဟာ ဧရာမနဂါးကြီးတစ်ကောင် တောတွေ၊ တောင်တွေ၊ လွင်ပြင်တွေကြား တက်လိုက်ဆင်းလိုက် ကွေ့လိုက်ကောက်လိုက်ဖြတ် ပြေးနေသယောင်ထင်ရပါတယ်။ မဟာတံတိုင်းကြီးက တကယ်ကိုအံ့ဩစရာပါ။ လူတို့ ပြုလုပ်ဖန်တီးတယ်လို့မထင်ရလောက်အောင် အထူးသဖြင့် နည်းပညာတွေ မထွန်း ကားသေးတဲ့ ရှေးနှစ်ပေါင်းများစွာက လူတွေဖန်တီးထားတာဆိုတာ မထင်ရလောက် အောင် အံ့အားသင့်စရာပါ။ မဟာတံတိုင်းကြီးကိုအာကာသထဲကနေဒီအတိုင်းရိုးရိုး ကြည့်ရင်တောင် လှမ်းမြင်ရတယ်ဆိုတာကတော့ ယုံတမ်းစကားပါ။ အရွယ်အစားကြီးမား ရှည်လျားပေမဲ့ အာကာသထဲကနေလှမ်းမြင်ရလောက်တဲ့အထိတော့ သိသာစွာကြီးမား မနေပါဘူး။
တရုတ်ပြည်အရှေ့ဘက်ကနေအနောက်ဘက်ကို ဆောက်ထားတဲ့ မဟာတံတိုင်း ကြီးက ပြည်နယ်ပေါင်း၉ခုကိုတောင် ဖြတ်ပြီးတည်ဆောက်ထားတာဖြစ်ပြီး လူတို့ဖန်တီး တဲ့ ကမ္ဘာ့အရှည်လျားဆုံးအဆောက်အအုံဖြစ်ပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ တံတိုင်းကြီးက တဆက် တည်းဖြစ်နေတာမျိုးမဟုတ်ပါဘူး။ အပိုင်းအပိုင်းတွေ ဖြစ်နေပြီး တချို့အပိုင်းတွေက ဘေးတိုက်ပုံ၊ စက်ဝိုင်းပုံ၊ မျဉ်းပြိုင်ပုံဖြစ်နေပါတယ်။ တရားဝင်ထုတ်ပြန်ထားတဲ့ မဟာ တံတိုင်းအရှည်က ၅၅၀၀မိုင်ဖြစ်ပြီး တကယ့် နံရံတံတိုင်းကြီးအနေနဲ့က ၃၈၈၉မိုင်၊ သဘာ၀အတားအဆီးတွေဖြစ်တဲ့ တောတောင်မြစ်ချောင်းတွေက ၁၃၈၇မိုင်၊ ကတုတ် ကျင်းတွေက ၂၂၁မိုင်ရှိတယ်လို့သိရပါတယ်။ အခြားရှေးဟောင်းသုတေသနပြုချက်တစ်ခုအရ မဟာတံတိုင်းကြီးဟာ အခြားအခွဲတွေ အစိတ်အပိုင်းတွေအားလုံးပေါင်းစပ် လိုက်ရင်ဖြင့် မိုင်ပေါင်း ၁၃၁၇၀ကျော် ရှည်လျားတယ်လို့ သိရပါတယ်။ တံတိုင်းကြီးရဲ့ အကျယ်ဆုံးအပိုင်းက ပေ၃၀ရှိပြီး အမြင့်ဆုံးအပိုင်းက ၂၆ပေရှိပါတယ်။


တံတိုင်းကြီးတည်ဆောက်ခဲ့ရတဲ့ ရည်ရွယ်ချက်က တရုတ်ပြည်ကြီးကို အခြားနိုင်ငံ တွေ ဝင်ရောက်ကျူးကျော်ခြင်း မပြုလုပ်နိုင်ရန် အကာအကွယ်အဖြစ်အပြင် ကုန်သွယ် မှုနဲ့ သယ်ယူပို့ဆောင်ရေးလမ်းကြောင်းအဖြစ်ပါ အသုံးပြုခဲ့ကြပါတယ်။ ခေတ်အဆက် ဆက်က စစ်သား၊ အကျဉ်းသား၊ အမိန့်နဲ့စေခိုင်းခံခဲ့ရတဲ့ တောင်ယာလုပ်သားတွေ၊ စစ်အကျဉ်းသားတွေက တည်ဆောက်ခဲ့ရတာဖြစ်ပြီး မဟာတံတိုင်းကြီးကို ကမ္ဘာ့အ ကြီးဆုံးသင်္ချိုင်းလို့လည်း ပြောလို့ရလောက်တယ်။ ဘာကြောင့်လည်းဆိုတော့ မဟာတံ တိုင်းကြီးကိုဆောက်လုပ်နေစဉ်က လူပေါင်းသန်းချီအသက်စတေးခဲ့ရပြီး သေသွားတဲ့ သူတွေရဲ့ရုပ်အလောင်းတွေကို တံတိုင်းကြီးထဲမှာမြှုပ်နှံခဲ့ကြတယ်လို့သိရတာကြောင့်ပါ။


သေဆုံးသူတွေမနည်းဆို ဆောက်လုပ်ခဲ့တဲ့နှစ်ပေါင်းကလည်း နည်းမှမနည်းခဲ့ပဲ ကိုး။ ခရစ်တော်မပေါ်ခင် နှစ်ပေါင်း၂၀၀ကျော်ကနေ မင်မင်းဆက် (၁၃၆၈-၁၆၄၄ ခုနှစ်) အထိ နှစ်ပေါင်း ၂၀၀၀နီးပါးတည်ဆောက်ခဲ့ရတာတဲ့လေ။ အစပိုင်းက ဟိုတစ် ပိုင်းဒီတစ်ပိုင်းတည်ဆောက်ထားခဲ့ပြီး မင်မင်းဆက်မှာ အခုထင်ရှားနေတဲ့ မဟာတံ တိုင်းကြီးအဖြစ် ဆက်လက်တည်ဆောက်ခဲ့ကြတာ။ ကာလရှည်ကြာလာတာနဲ့အမျှ မဟာတံတိုင်းကြီးက တဖြည်းဖြည်းပျက်စီးယိုယွင်းလာပါပြီ။ အထူးသဖြင့် အနောက် မြောက်ဘက်မှာရှိတဲ့ အစိတ်အပိုင်းဟာ ပျက်စီးမှုနှုန်းအလွန်မြန်ဆန်တာကြောင့် နောင် အနှစ်၂၀မှာ လုံး၀ပျောက်ကွယ်သွားတော့မယ်လို့ ခန့်မှန်းထားကြပါတယ်။ ၁၉၆၆ကနေ ၁၉၇၆ခုနှစ်အတွင်းမှာ မဟာတံတိုင်းကြီးဆီက အုတ်တွေကို ဖြိုဖျက်ဖဲ့ယူကာ အိမ် ဆောက်ရာမှာ၊ ရေကာတာဆောက်ရာမှာ အသုံးပြုခဲ့ကြပါတယ်။ ဒီလိုမဖြိုဖျက်ခဲ့ကြဘူးဆိုရင်ဖြင့် မဟာတံတိုင်းကြီးက အခုထက်ပိုပြီးတည်တံ့ခိုင်မြဲနေမှာပါ။
ကမ္ဘာကျော် မဟာတံတိုင်းကြီးဆီ လာရောက်လေ့လာသူပေါင်း တစ်နှစ်ကို ၁၀ သန်းကျော်ရှိပါတယ်။ မဟာတံတိုင်းကြီးမှာလေ့လာနိုင်တဲ့ အစိတ်အပိုင်းများစွာရှိတဲ့အ နက် ဘေဂျင်းမြို့နဲ့နီးတဲ့ Badaling နဲ့ Mutianyu ဆိုတဲ့အပိုင်းတွေက နာမည် အကြီးဆုံးပါ။ လေ့လာသူတွေအဆင်ပြေအောင် သွားရလာရလွယ်ကူအောင် ပြန်လည် ပြုပြင်တည်ဆောက်ထားတာပါ။ နဂိုမူလသဘာ၀အတိုင်းရှိနေတာကို ကြည့်ချင်ရင်တော့ ရှုခင်းအလှဆုံးဖြစ်တဲ့ Jinshanling အပိုင်းကို သွားကြည့်နိုင်ပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ အဲ့ဒီ အပိုင်းရောက်ဖို့ တောင်တက်မှရမှာပါ။


ကျွန်မကတော့ မဟာတံတိုင်းကြီးဆီရောက်ခဲ့ဖူးတဲ့ ၂ကြိမ်စလုံး Mutianyu  အ ပိုင်းဆီသွားဖြစ်ခဲ့ပါတယ်။ ဘေဂျင်းကနေ တစ်နာရီခွဲလောက်မောင်းရုံနဲ့ရောက်နိုင်ပြီး အနီးဆုံးတောင်ခြေမှာကားရပ်ကာ တောင်ပေါ်ကို ကောင်းကင်ကြိုးရထား Cable Car နဲ့တက်ရတာပါ။ မဟာတံတိုင်းကြီးက အစပိုင်းမှာ ဧည့်သည်တွေနဲ့ ပြည့်ကျပ်နေပေမဲ့ ဝေးလေလူရှင်းလေပါ။ မဟာတံတိုင်းပေါ်ကမြင်ရတဲ့ရှုခင်းက အံ့မခန်းစရာပါ။ ကျွန်မ ဒုတိယအကြိမ်ရောက်ခဲ့တုန်းက ဆောင်းဦးကာလဖြစ်တဲ့အလျှောက် မဟာတံတိုင်း တစ်ဖက်တစ်ချက်ရှိ တောင်ကုန်းတွေရဲ့ ကြွေရွက်ဝါတွေနဲ့ ဖုံးလွှမ်းနေတဲ့ရှုခင်းက မှင် သက်ဖွယ်ကောင်းလောက်အောင်လှပါတယ်။ လှပခမ်းနားပြီး သမိုင်းဝင်တဲ့ မဟာတံ တိုင်းကြီးကို ၁၉၈၇ခုနှစ်မှာ UNESCO က ကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်နေရာအဖြစ် အသိအမှတ် ပြုခဲ့ပြီး ကမ္ဘာ့အံ့ဖွယ်(၇)ပါးစာရင်းထဲမှာလည်း ထည့်သွင်းဖော်ပြခံခဲ့ရပါတယ်။ တရုတ် ပြည်ရောက်ဖြစ်ခဲ့မယ်ဆိုရင် မဟာတံတိုင်းကြီးဆီသို့ မဖြစ်မနေသွားရောက်လေ့လာ သင့်ကြောင်း ညွှန်းဆိုလိုက်ရပါတယ်။

ချက်(Czech) သမ္မတနိုင်ငံတွင် ဥရောပအလယ်ခေတ်(AC 1100-1400)က သမိုင်းဝင်အဆောက်အအုံ ၃၀၀ ကျော်ရှိ၍ ယူနက်စကို၏ရှေးဟောင်းယဉ်ကျေးမှုအ မွေအနှစ်ဒေသအဖြစ် ၁၉၉၅ ခုနှစ်တွင် အသိအမှတ်ပြုခြင်းခံရသည့် Kuntna Hora မြို့သည် မြို့တော်ပရက်ဂ်(Prague)ပြီးလျှင် အထင်ရှားဆုံးရှေးဟောင်းမြို့ဖြစ်သည်။ ယင်းမြို့၏ ဆင်ခြေဖုံး Sedlec ဒေသရှိ ယခင်တစ်ပတ်က ဖော်ပြခဲ့သည့် ကမ္ဘာ့အံ့ဖွယ် အရိုးစုဘုရားကျောင်း(Bone Church)ကြောင့် လူသိများသကဲ့သို့ ၁၀ ရာစုမှ ၁၈ ရာစုနှစ်အထိ ငွေသတ္တုအများအပြားတူးဖော်ထုတ်ဖော်ခဲ့ရာမြို့ဖြစ်၍ ‘ငွေသတ္တုမြို့တော်’ဟုလည်း ထင်ရှားသည်။ Prague မြို့၏အရှေ့ဘက် ၃၈ မိုင်ခန့်တွင်တည်ရှိ၍ ချက် နိုင်ငံ၏ ဘိုဟီးမီးယားဒေသအလယ်ပိုင်း(Central Bohemian Region)၌ ရှိပြီး ပထမကမ္ဘာစစ်အပြီးတွင် ယင်းမြို့သည် ချက်ကိုဆလိုဗက်ကီးယားနိုင်ငံ၌ ပါဝင်လာခဲ့သည်။ ၁၉၉၃ ခုနှစ်တွင် ချက်နှင့်ဆလိုဗက်ဟူ၍ နှစ်နိုင်ငံဖြစ်သွားချိန်၌ ချက်နိုင်ငံတွင် ကျန်ရှိခဲ့သည်။


၁၃ ရာစုနှစ်တွင်တည်ထောင်ခဲ့သည့် ယင်းမြို့သို့ စာရေးသူတို့ရောက်ခဲ့စဉ် တွေ့ မြင်ခဲ့ရသည့်ရှေးဟောင်းအဆောက်အအုံများအနက် ခမ်းနားလှပလွန်းသည့် Cathedral of St.Barbara ရိုမန်ကက်သလစ်ခရစ်ယာန် ဘုရားကျောင်းနှင့် မြို့လယ်ရင်ပြင်ရှိ ကျောက်သားဖြင့် တည်ဆောက်ထားသည့် Stone Fountain ရေလှောင်ကန်နှင့် ရေပန်း များမှာ အလွန်စိတ်ဝင်စားစရာကောင်းလှပါသည်။ ဂျာမန်ဗိသုကာလက်ရာပုံစံတည် ဆောက်ထား၍ ဥရောပအလယ်ပိုင်းဒေသတွင် အထင်ရှားဆုံး ဘုရားကျောင်းတစ်ခုဖြစ် သည့် Cathedral of St.Barbara ကို ၁၃၈၈ ခုနှစ်က စတင်တည်ဆောက်ခဲ့သော် လည်း အခက်အခဲအမျိုးမျိုးတွေ့ကြုံခဲ့ရပြီး အဆင့်ဆင့် မွမ်းမံဖြည့်စွက်ဆောက်လုပ်ခဲ့ ကြသဖြင့် ၁၉၀၅ ခုနှစ်ရောက်မှသာ ယခုမြင်တွေ့နေကြရသည့် ပုံစံအတိုင်းတည် ဆောက်ပြီးစီးခဲ့သည်။ လွန်စွာအနုပညာလက်ရာမြောက်လှသည့် အမိုးခုံးမျက်နှာကျက် ကြီးများနှင့် ရောင်စုံမှန်ပြတင်းပေါက်ကြီးများမှာ ထူးခြားခမ်းနားထည်ဝါလွန်းလှသည်။ တစ်ချိန်က ဥရောပတိုက်၏ချမ်းသာကြွယ်ဝဆုံးမြို့တစ်မြို့ဖြစ်ခဲ့၍ ကျောက်တုံးများဖြင့် ခင်းထားသည့် မြို့လယ်လမ်းများ၏တစ်ဖက်တစ်ချက်တွင် ရှေးဟောင်းအဆောက်အ အုံအများအပြားကို မြင်တွေ့ခဲ့ရာ ၁၇ ရာစုက ကျောက်သားဖြင့် တည်ဆောက်ထားခဲ့သည့် Stone House အိမ်ကြီးကလည်း ထူးခြားလှပါသည်။


ယခင်က ငွေသတ္တုတွင်းများဖြင့်ပြည့်နေ၍ ရေရှားပါးခဲ့သဖြင့် မြို့ပြင် ၂ မိုင်ကျော် အရပ်မှ သစ်သားရေတံလျှောက်များဖြင့် အဆင့်ဆင့်သွယ်တန်းကာ မြို့လယ်ရင်ပြင်တွင် ကျောက်သားဖြင့်ပြုလုပ်ထားသည့် ရေလှောင်ကန်ကြီးတည်ဆောက်ပြီး ယင်းမှ ရေပန်း များဖြင့် မြို့နေလူထုအတွက် ရေဖြန့် ဝေပေးခဲ့ကြသည်။ ထို Stone Fountain ကြီးကို ၁၄၉၃ တွင် တည်ဆောက်ခဲ့၍ ၁၃ ပေမြင့်ပြီး ယခင်က ထိပ်ချွန်အမိုးကြီးရှိခဲ့သော်လည်း ယခုအခါ ယင်းကို မတွေ့ရတော့ပေ။ အဝိုင်းပုံရေလှောင်ကန်ကြီး၏ အပြင်ဘက်၌နံရံ ၁၂ ခုရှိ၍ ယင်းတို့၌ရေပန်းတစ်ခုစီရှိခဲ့ကြောင်း သိရသည်။ ထို့ပြင် ငွေသတ္တုနှင့်တူး ဖော်ပုံအဆင့်ဆင့်၏သမိုင်းကြောင်းကို ဖော်ပြထားသည့် ငွေသတ္တုတူးဖော်မှုပြတိုက် (Czech Museum of Silver) တွင်လည်း လေ့လာစရာများလှပါသည်။ ၂၈၂ ပေ မြင့်သည့် မျှော်စင်သဏ္ဌာန် St.James Church, Sedlec အရပ်ရှိ၁၄ရာစုအစပိုင်းက တည်ဆောက်ခဲ့ သည့် Cathedral of Our Lady နှင့် ၁၄ ရာစုအလယ်ပိုင်းတွင် ကပ်ရောဂါအသွင်ဖြစ်ပွား ခဲ့သည့် ပလိပ်ရောဂါကြောင့် လူပေါင်း သန်း ၁၀၀ ခန့်သေဆုံးခဲ့သည့် Black Death အမှတ်တရကျောက်တိုင်တို့သည်လည်းယင်းမြို့၏ကြည့်ရှုလေ့လာစရာနေရာများ ပင်ဖြစ်ပါ သည်။ ထိုသို့ စိတ်ဝင်စားဖွယ် ရှေးဟောင်းအဆောက်အအုံအ များအပြားကို စာရေးသူတို့ မြင်တွေ့ခဲ့ရသဖြင့် Kutna Hora မြို့ကို ယူနက်စကိုအဖွဲ့ ကြီးက ကမ္ဘာ့ယဉ်ကျေးမှု အမွေအနှစ်ဒေသတစ်ခုအဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့ခြင်းမှာ လုံးဝမှန် ကန်သည့် လုပ်ဆောင်ချက်ဟုပင် ဆိုရပေတော့မည်။

3-7-17czech

 

 

 

ချက်(Czech)သမ္မတနိုင်ငံတွင် မြို့တော် ပရက်ဂ် သို့မဟုတ် ပရာဟာ (Prague) မြို့တွင် လေ့လာစရာများလှသကဲ့သို့ မြို့ပြင်သို့ နေ့တစ်ဝက်လေ့လာရေးခရီးထွက်ရန် အချိန်ရလျှင် ကမ္ဘာလှည့်ခရီးသည်တိုင်းလိုလို မဖြစ်မနေသွားရောက်လေ့လာကြသည့် နေရာမှာ အလွန်ထူးဆန်းအံ့ဩဖွယ်ကောင်းလှသည့် ကမ္ဘာကျော်အရိုးစုဘုရားကျောင်း (Bone Church)ပင် ဖြစ်ပါသည်။ ယခုနှစ်အတွင်း ချက်နိုင်ငံသို့ စာရေးသူတို့ရောက်ခဲ့ စဉ် Prague မြို့၏ အရှေ့ဘက်ရှိ ကားဖြင့် တစ်နာရီခန့်ခရီးနှင်ရသည့် ထိုနေရာသို့ သွားရောက်လေ့လာဖြစ်ခဲ့ကြပါသည်။ ၁၉၉၅ ခုနှစ်တွင် ယူနက်စကို၏ ရှေးဟောင်းယဉ်ကျေးမှုအမွေအနှစ်ဒေသအဖြစ် အသိအမှတ်ပြုခြင်းခံရသော သမိုင်းဝင်အဆောက် အအုံ ၃၀၀ ကျော်ရှိသည့် Kutna Hora မြို့နှင့် ယင်းမြို့ဆင်ခြေဖုံး Sedlec ဒေသရှိ အရိုးစုဘုရားကျောင်းသို့ နှစ်စဉ်ကမ္ဘာလှည့်ခရီးသည် နှစ်သိန်းကျော် လာရောက်လေ့ လာလျက်ရှိကြသည်။ ထိုမြို့တွင် ငွေသတ္ထုတွင်းအများအပြားရှိ၍ ယခင်က သတ္ထုတူး ဖော်သည့်စခန်းရှိပြီး ဥရောပတိုက်၌ထွက်သည့်ငွေသတ္ထုစုစုပေါင်းပမာဏ၏ ၃ ပုံ ၁ ပုံကိုတူးဖော်ထုတ်လုပ်ရာဒေသဖြစ်သည်။ အချို့သတ္ထုတွင်းများမှာ ပေ ၂၀၀၀ နီးပါး နက်၍ ကမ္ဘာ့အနက်ဆုံးသတ္ထုတွင်းများလည်းဖြစ်သည်။


၁၃ ရာစုအလယ်တွင် ဘိုဟီးမီးယား(Bohemia)ဒေသ၏ နန်းစိုက်ရာမြို့ တစ်မြို့ လည်းဖြစ်ခဲ့၍ ထိုဒေသသည် အလယ်ခေတ်(AD 1100- 1400)တွင် ဥရောပတိုက်၌ လူနေအထူထပ်ဆုံးနေရာတစ်ခု လည်းဖြစ်သည်။ ၁၂၇၈ ခုနှစ်တွင် ဘိုဟီးမီးယား ဘုရင်ကစေလွှတ်ခဲ့သည့် ခရစ်ယာန်ဘုန်းတော် ကြီးတစ်ပါးသည် မြင့်မြတ်သောနယ်မြေ ဖြစ်သည့် ဂျေရုစလင်မြို့မှ မြေသားအချို့ကို သယ်ယူလာခဲ့ပြီးနောက် Sedlec ရွာရှိ ခရစ်ယာန်သချုØင်းတွင် ဖြန့်ကျဲခဲ့သည်။ ယင်းနောက် ထိုသချုØင်းမြေကိုလည်း မြင့်မြတ် သည့်နယ်မြေဟုယူဆကြပြီး ဘိုဟီးမီးယားမှသာမက ပိုလန်နှင့် ဘယ်လ်ဂျီယံတို့မှ ကွယ်လွန်သူများကို ထိုနေရာတစ်ဝိုက်တွင် လာရောက်မြှုပ်နှံလေ့ရှိကြသည်။ ၁၄ ရာစု အကုန်တွင် ထိုနေရာ၌ ရိုမန်ကက်သလစ်ဘုရားကျောင်းကြီးကိုတည် ဆောက်ခဲ့ကြသည်။ ၁၄ ရာစုအလယ်ပိုင်းတွင် Black Death ဟု ကျော်ကြားခဲ့သော ကပ်ရောဂါအသွင်ဖြစ် ပွားသည့် ပလိပ်ရောဂါကြောင့် ဥရောပတွင်လူအများအပြား ကွယ်လွန်ခဲ့ကြသည်။ ထို့ပြင် ၁၅ ရာစုအစ ပိုင်း၌ Hussite စစ်ပွဲကြောင့်လည်း အတော်များများသေဆုံးခဲ့ကြသည်။ ယင်းတို့ကိုလည်း Sedlec ရွာတစ်ဝိုက်၌ မြှုပ်နှံခဲ့ကြသည်။ ၁၅၁၁ ခုနှစ်တွင် ထို The Cementery Church of All Saints ဘုရားကျောင်းကြီး၏အောက်ရှိ မြေအောက် လိုဏ်ဂူကဲ့သို့သောနေရာတွင် ထောင့်လေးထောင့်၌ အရိုးများကို ပိရမစ်သဖွယ်စုပုံသိမ်း ဆည်ထားခဲ့ကြသည်။ ယင်းနောက် ၁၇၀၃ ခုနှစ်နှင့် ၁၇၁၀ ပြည့်နှစ်တို့တွင် ဝင်ပေါက်၀ကို ပြုပြင်ခဲ့ပြီး ၁၈၇၀ ပြည့် နှစ်တွင် ထိုနေရာ၌ အရိုးများကို တန်ဆာဆင်၍ ဘုရားကျောင်းငယ်(Bone Church)ကို ပြုပြင်မွမ်းမံခဲ့ကြသည်။ ၁၉၇၀ ပြည့်နှစ်တွင် ချက် ရုပ်ရှင်ရိုက်ကူးသူတစ်ဦးက ယင်းကို ၁၀ မိနစ်စာ မှတ်တမ်းရုပ်ရှင်ရိုက်ကူးခဲ့ပြီးနောက် ပိုမိုလူသိများလာခဲ့ပြီး ယခုအခါ လူအများစိတ်ဝင်စားနေရာတစ်ခု ဖြစ်လာခဲ့သည်။


လူပေါင်း ၄၀၀၀၀ ကျော် (အချို့စာအုပ်များတွင် ၇၀၀၀၀ အထိဟုဆို)၏ အရိုး များကို ရောဂါပိုးမွှားကင်းစင်စေရန်သန့်စင်ပြီးနောက် မျက်နှာကျက်နှင့်နံရံများတွင် စနစ် တကျအလှဆင်ထားခြင်းဖြစ်သည်။ အထူးသဖြင့် မျက်နှာကျက်၏အလယ်တွင် ချိတ် ဆွဲထားသည့်မီးပန်းဆိုင်းကြီးနှင့် ထိုခေတ်က မျိုးရိုးအဆောင်အယောင် တံဆိပ်အမှတ် အသားပုံကြီးကို အရိုးမျိုးစုံဖြင့် အလွန်လက်ရာမြောက်စွာဖန်တီးထားသည်ကို စာရေး သူတွေ့မြင်ခဲ့ရပါသည်။ ထို့ပြင် အခြားပန်းဆွဲများ၊ မီးတိုင်များကိုလည်း အရိုး ခေါင်းများ၊ အရိုးဖြင့် ပုံဖော်ထားပြီး ထောင့်လေးထောင့်တွင် ခေတ်အဆက်ဆက်စု ဆောင်းထားခဲ့ သည့်အရိုးစုပိရမစ်ကြီးများကိုလည်း မြင်တွေ့ခဲ့ရပါသည်။ ခရစ္စမတ်ကာလနှစ် ရက်မှလွဲ ၍ တစ်နှစ်တာလုံးဖွင့်လှစ်ပြသလျက်ရှိသည့် ကမ္ဘာကျော်အရိုးစုဘုရားကျောင်းမှာ အလွန် ထင်ရှားကျော်ကြားသကဲ့သို့ ထူးခြားဆန်းကြယ်မှုများကို စာရေးသူတို့ မျက်ဝါး ထင်ထင် မြင်တွေ့ခဲ့ရရာ ချက်နိုင်ငံသို့ရောက်သူတိုင်းမလွဲမသွေသွား ရောက်လေ့လာသင့်သည့် နေရာတစ်ခုဟုပင်ညွှန်းဆိုလိုက်ရပါတော့သည်။

 

 

 

 

More Articles ...