ကမ္ဘာအကြီးဆုံး ဘာသာရေးအဆောက်အအုံဖြစ်တဲ့ ကမ္ဘောဒီးယားနိုင်ငံက အန် ကောဝပ်ဘုရားကျောင်းကြီးအကြောင်းကို အရင်အပတ်ကရေးသားဖော်ပြခဲ့ပြီးပြီ ဆို တော့ အခုတစ်ပတ်မှာ ကမ္ဘာ့ဒုတိယအကြီးဆုံး ဘာသာရေးအဆောက်အအုံအကြောင်း ကို ရေးသားဖို့ စိတ်ကူးရခဲ့ပါတယ်။ ဒီအဆောက်အအုံကြီးကတော့ အီဂျစ်နိုင်ငံ မြို့ တော်ကိုင်ရိုမြို့တောင်ဘက်ရှိ လက်စ်ဆာမြို့မှာရှိတဲ့ ကာနက်(ခ်) (Karnak) ဘုရား ကျောင်းကြီးပဲဖြစ်ပြီး ရှေးခေတ်အနေနဲ့ကတော့ အကြီးဆုံးဘာသာရေးအဆောက်အအုံဖြစ်ခဲ့ပါတယ်။ ဂီဇာမြို့က ပိရမစ်ကြီးတွေပြီးရင် အီဂျစ်နိုင်ငံမှာ ကမ္ဘာလှည့်ခရီး သည်တွေ ဒုတိယမြောက်အလာဆုံးနေရာလည်း ဖြစ်လို့နေပါတယ်။


ဧကပေါင်း ၂၄၇ ဧက ကျယ်ဝန်းပြီး ရှေးဟောင်းနတ်ဘုရားကျောင်းဆောင်တွေ၊ ယိုယွင်းပျက်စီးနေတဲ့ အဆောက်အအုံတွေ၊ မိုးထိထိုးထောင်နေတဲ့ကျောက်တိုင်ကြီးတွေ၊ စီစီရီရီရှိနေတဲ့ ဧရာမတိုင်လုံးကြီးတွေ၊ အတန်းလိုက်ကြီးရှိနေတဲ့ မနုဿီဟရုပ်တု ကြီးတွေနဲ့ ကာနက်(ခ်)ကျောင်းဆောင်ကြီးက လေဟာပြင်ပြတိုက်ကြီးလိုပဲ ခမ်းနားလှ ပါတယ်။ ကာနက်(ခ်)ကျောင်းဆောင်ကြီးကို ၁၆၀၀ ဘီစီ ကနေ ၃၀၀ ဘီစီအထိ အီဂျစ် ဘုရင်မကြီး ဟာရှပ်ဆုအပါအဝင် ဖာရိုဘုရင်မင်းဆက် ၃၀ က အဆက်ဆက် ပြုပြင် မွမ်းမံ တိုးချဲ့ဆောက်လုပ်ခဲ့ကြပါတယ်။ နှစ်ပေါင်း ၁၃၀၀ ကြာ တည်ဆောက်ခဲ့လို့ ကမ္ဘာ့အရှည်ကြာဆုံး ဆောက်လုပ်ရေးပရောဂျက်လို့လည်း ဆိုနိုင်ပါတယ်။ ရမ်ဆက်စ် (၂) ဖာရိုဘုရင်လက်ထက် ၁၃၉၁-၁၃၅၁ ဘီစီမှာ အကြီးအကျယ်ဆောက်လုပ်ပြင် ဆင်ခဲ့တယ်လို့ သိရပါတယ်။


နေနတ်ဘုရားပူဇော်ဖို့ တည်ဆောက်ခဲ့တဲ့ ကျောင်းဆောင်ကြီးဖြစ်ပြီး ကျောင်း ဝင်းထဲမှာ အဓိကကျောင်းဆောင်ပေါင်း လေးခုရှိပါတယ်။ အဲဒီထဲကမှ ပြည်သူလူထုလေ့လာဖို့ဖွင့်ပေးထားတဲ့ တစ်ခုတည်းသောကျောင်းဆောင်ကတော့ နေနတ်ဘုရား (Amun Re) ကျောင်းဆောင်ပဲဖြစ်ပါတယ်။ ကျောင်းပရိဝဏ်အကျယ်ဆုံးကျောင်း ဆောင်လည်းဖြစ်ပြီး ဒီကျောင်းဆောင်တစ်ခုတည်းရဲ့ အကျယ်အဝန်းကတင် ၆၁ဧက ရှိကာ ဥရောပက ပုံမှန်အရွယ်အစား ဘုရားကျောင်း ၁၀ခုတောင်ဆန့်တယ်လို့ဆိုပါတယ်။ ကျောင်းဆောင်ကြီးရဲ့ အလယ်မှာ ၉၇ပေမြင့်ပြီး ၃၂၃ တန် အလေးချိန်ရှိတဲ့ မိုးမျှော် ကျောက်စာတိုင်ကြီးတစ်တိုင်ရှိနေပါတယ်။ နေမင်းကို ပူဇော်ပသတဲ့အနေနဲ့ ဖာရိုဘုရင် တွေဟာ ကျောက်စာတိုင်ကြီးကို သူ့ထက်ငါ မြင့်နိုင်သမျှ မြင့်မြင့်ဆောက်ခဲ့ကြတာပါ။
ဘုရားကျောင်းကြီးထဲရှိ ၅၄၀၀၀ စတုရန်းပေရှိတဲ့ Great Hypostyle ခန်းမ ကြီးကလည်း ကျယ်ဝန်းလွန်းတာကြောင့် ပဲရစ်မြို့ရှိ Notre Dome ဘုရားကျောင်းကြီး ထည့်ထားရလို့တောင်ရပါတယ်တဲ့။ အမြင့်ပေ ပေ၇၀ရှိတဲ့ တိုင်လုံးပေါင်း ၁၃၄တိုင်ရှိပြီး ကမ္ဘာပေါ်ရှိ ဘာသာရေးအဆာက်အအုံတွေထဲ အကြီးဆုံးခန်းမကြီး ဖြစ်လို့နေပါတယ်။ ပေပင်တွေ အစီအရီထောင်နေသလို အတန်း ၁၆တန်းရှိတဲ့ ဧရာမတိုင်လုံးကြီးတွေက ကျောင်းဆောင်ကြီးကို ပိုပြီးခမ်းနားထည်ဝါစေပါတယ်။
ကျောင်းဝင်းထဲ တခြားကျောင်းဆောင်တွေနဲ့ ရေကန်ကြီးတွေလည်းရှိပါတယ်။ ကျောင်းဆောင်ပေါင်း ၃၀ ရှိပြီး တစ်ခုနဲ့တစ်ခုကြားကို ကြောင်၊ ငှက်၊ သမင်၊ မနုဿီဟ နဲ့ အခြား ဒဏ္ဏာရီလာအကောင်များ စီတန်းထားတဲ့ လမ်းတွေနဲ့ ဆက်သွယ်ထားတာကို လည်း တွေ့ခဲ့ရပါတယ်။ ကျောင်းဆောင်ကြီးဆောက်လုပ်ရာမှာ အသုံးပြုခဲ့တဲ့ ကုန်ကြမ်း တွေ၊ သဲကျောက်တွေကို သယ်ယူပို့ဆောင်ရာမှာ အသုံးပြုခဲ့တဲ့ လှေတွေအတွက်တောင် ကျောင်းဆောင်တွေဆောက်ပေးထားတယ်လို့ သိရပါတယ်။
ကျောင်းဆောင်ကြီးရဲ့ တိုင်လုံးနဲ့နံရံတွေမှာ အီဂျစ်ရှေးဟောင်းရုပ်စာတွေ ရေးဆွဲ ထွင်းထုထားတာလည်း စိတ်ဝင်စားဖိုကောင်းပါတယ်။ အရုပ်စာတွေကနေ အီဂျစ်သ မိုင်းကြောင်းနဲ့ ရိုးရာအလေ့အထတွေ၊ ယုံကြည်ကိုးကွယ်မှုတွေကို တွေ့မြင်နိုင်ပါတယ်။ ကာနက်(ခ်)ကျောင်းဆောင်ကြီးက အီဂျစ်တို့ရဲ့ ကိုးကွယ်ယုံကြည်မှုမှာအရေးပါတဲ့ ဥစနအ ပွဲတော်ကို နှစ်စဉ်ကျင်းပရာနေရာလည်း ဖြစ်လို့နေပါတယ်။ ၂၇ရက်ကြာကျင်းပ တဲ့ ဒီဘာသာရေးပွဲတော်ကြီးက ကာနက်(ခ်)ကျောင်းဆောင်ကြီးမှာ စတင်ကျင်းပကာ လက်(စ်)ဆာမြို့ရှိ အခြားနာမည်ကျော် ကျောင်းဆောင်ဖြစ်တဲ့ လက်(စ်)ဆာကျောင်း ဆောင်ကြီးမှာ အဆုံးသတ်လေ့ရှိပါတယ်။
သမိုင်းကြောင်းကြီးထွားခဲ့ပြီး ယဉ်ကျေးမှုထွန်းကားခဲ့လို့ အီဂျစ်နိုင်ငံ ရောက်ခဲ့လို့ ရှိရင် ပိရမစ်ကြီးတွေသာမက အခြားစိတ်ဝင်စားစရာနေရာတွေ ကျောင်းဆောင်ကြီးတွေ များစွာရှိလို့နေပါတယ်။ ကျွန်မက ဒီနှစ်အစောပိုင်းက Tour Diamond ရဲ့အစီအစဉ်နဲ့ သွားခဲ့တာဖြစ်လို့ အီဂျစ်နိုင်ငံရှိ စိတ်ဝင်စားစရာကောင်းတဲ့ နေရာတွေ စုံလင်စွာရောက် ဖြစ်ခဲ့ပါတယ်။ အီဂျစ်နိုင်ငံသွားမယ်ဆိုရင် သမိုင်းကြောင်းအရအရေးပါတဲ့ လက်(စ်)ဆာမြို့ဟာလည်း မရောက်မဖြစ်တဲ့ မြို့ဖြစ်လို့နေပါတယ်။

ကမ္ဘောဒီးယားနိုင်ငံမှာရှိတဲ့ အန်ကောဝပ် Angkor Wat ဘုရားကျောင်းကြီးဟာ ကမ္ဘာပေါ်မှာ အကြီးဆုံးဘာသာရေးဆိုင်ရာ အဆောက်အအုံကြီးဖြစ်ပါတယ်။ မူလပထမက ဟိန္ဒူဘုရားကျောင်းကြီးဖြစ်ပေမဲ့ ၁၂ ရာစုနှောင်းပိုင်းမှာ ဗုဒ္ဓဘာသာဘုရားကျောင်းကြီးအဖြစ် ပြောင်းလဲကိုးကွယ်ခဲ့ကြပါတယ်။ နဂိုကတည်းက လက်ရာမြောက်ခဲ့တဲ့ ကျောင်းတော်ကြီးမှာ ဗုဒ္ဓဆင်းတုတော်တွေ ထပ်မံထည့်သွင်းကာ အခုအချိန်အထိ ကိုးကွယ်နေဆဲဖြစ်ပါတယ်။ ဟိန္ဒူဘာသာရော ဗုဒ္ဓဘာသာအရပါအရေးပါတဲ့ အဆောက်အအုံဖြစ်တာကြောင့် ၁၉၉၂ခုနှစ်မှာ UNESCO အသိအမှတ်ပြုကမ္ဘာ့အမွေ အနှစ်နေရာအဖြစ်သတ်မှတ်ခံခဲ့ရပါတယ်။  ဆီယန်ရိ(ပ်)မြို့ရဲ့ လေးမိုင်အကွာမှာတည်ရှိတဲ့ ကျောင်းတော်ကြီးဟာ ဘယ်လောက်တောင်ကြီးမားသလဲဆိုရင် ကျောင်းတော်ကြီး တည်ဆောက်ခဲ့စဉ်က သဲကျောက်တုံး တန်ချိန် ၅ သန်းတောင် အသုံးပြုခဲ့ရပါတယ်။ ဒီပမာဏဟာ အီဂျစ်နိုင်ငံ ဂီဇာပိရမစ်ကြီးဆောက်လုပ်ရာမှာ အသုံးပြုတဲ့ပမာဏနဲ့အတူတူပါပဲ။ သဲကျောက်တုံးကြီးတွေကို ဘုရားကျောင်းကြီးနဲ့ ၂၅ မိုင်အကွာရှိ ကျောက်တွင်းကနေသယ်ယူကာ ဆောက်လုပ်ခဲ့ရပါတယ်။ ခမာဘုရင် ဆာယာဗာမန်(၂) လက်ထက်မှာ အလုပ်သမား ပေါင်း ၃ သိန်းကျော်၊ ဆင်စီးရေပေါင်း ၁၀၀၀ ကျော်နဲ့ စက်ပစ္စည်း အကူအညီတွေမပါဘဲ ၁၁၁၃ ခုနှစ်ကနေ ၁၁၅၀ ခုနှစ်အထိ ၃၇ နှစ်ကြာ ဆောက်လုပ်ခဲ့ရတာပါ။ အန်ကောဘုရားကျောင်းဝင်းအကျယ်က စတုရန်းမိုင်ပေါင်း ၂၄၈ မိုင်ထိ ကျယ်ဝန်းပြီး ဘုရားကျောင်းကို ကျုံးပတ်လည်ဝန်းရံထားတာတွေ့ရပါတယ်။ ဘုရားကျောင်းဝင်းထဲမှာ ရေကန်ကြီးနှစ်ကန်ရှိပြီး  ဘုရားကျောင်းနံရံတွေမှာ ဟိန္ဒူဘာသာရဲ့ ဇာတ်နိပါတ်တော်တွေကို ပုံဖော်ထုဆစ်ထားတာလည်းတွေ့ရပါတယ်။ ဘုရားကျောင်းကြီးရဲ့ အောက်ခြေပင်မအဆောက်အအုံကနေ ကြာဖူးငါးဖူးထိုးထွက်နေသလို တိုင်ငါးတိုင် ထိုးထွက်နေပြီး ခလယ်ရှိအမြင့်ဆုံးတိုင်က အမြင့်ပေ ၂၁၃ ပေရှိပါတယ်။ ဟိန္ဒူအယူအရ ဟိန္ဒူနတ်ဘုရားတွေနေထိုင်ရာတောင်ဖြစ်တဲ့ မေရုတောင်(မြင့်မိုရ်တောင်)နဲ့ ဘေးပတ်လည်ရှိ ကျွန်းကြီးလေးကျွန်းကို ကိုယ်စားပြုတယ်လို့ သိရပါတယ်။ ဘုရားကျောင်းကြီးက လက်ရာမြောက်လွန်းတာကြောင့် ခမာဗိသုကာလက်ရာကို အကောင်းဆုံးကိုယ်စားပြုတဲ့ ကျောင်းတော်ကြီးလို့လည်း ပြောလို့ရပါတယ်။

ဒါ့အပြင် ကျောင်းတော်ကြီးဟာ ကမ္ဘောဒီးယားမှာရှိတဲ့ တခြားဘုရားကျောင်းတွေ၊ တခြားဟိန္ဒူဘုရားကျောင်းတွေနဲ့မတူဘဲ အနောက်ဘက်ကို မျက်နှာစာပြုထားတာ တွေ့ရပါတယ်။ အနောက်အရပ်နတ်ဘုရားဖြစ်တဲ့ ဟိန္ဒူနတ်ဘုရားဗစ်(ရှ)နူးကို ရည် ရွယ်ပြီး ဆောက်ထားတာကြောင့်ဖြစ်နိုင်ပါတယ်။ အနောက်ဘက်အရပ်ကို မျက်နှာမူနေ တာကြောင့်လည်း နေဝင်ချိန်မှာ ညနေစောင်းနေရောင်နဲ့ ပိုလှပခမ်းနားကာ လျှို့ဝှက်ဆန်းကြယ်တဲ့ ခံစားမှုပေးစွမ်းနိုင်လို့ နေဝင်ချိန်မှာ ဧည့်သည်တွေနဲ့ အထူးစည်ကား လျှက်ရှိပါတယ်။  အန်ကောဝပ်ဆိုတဲ့နာမည်ကို ခမာဘာသာကနေ ပြန်ဆိုရမယ်ဆိုရင် ဘုရားကျောင်းမြို့တော်လို့ အဓိပ္ပာယ်ရပါတယ်။ အန်ကောဝပ်က ကမ္ဘာလှည့်ခရီးတွေ ကမ္ဘောဒီးယားနိုင်ငံဆီ လာရောက်လည်ပတ်ကြတဲ့ အဓိကအကြောင်းရင်းဖြစ်ပြီး  နိုင်ငံသားတွေ အလွန်ဂုဏ်ယူတာကြောင့် နိုင်ငံတော်အလံမှာ အန်ကောဝပ်အဆောက်အအုံပုံကို ၁၈၆၃ခုနှစ်ကတည်းက ထည့်သွင်းခဲ့ပါတယ်။ ကမ္ဘာမှာ အဆောက်အုံပုံကို အလံမှာထည့်ထားတာ ကမ္ဘောဒီးယားနဲ့ အာဖဂန်နစ္စတန် နှစ်နိုင်ငံသာရှိပါတယ်။

၂၀၀၁ခုနှစ်က ထွက်ရှိခဲ့တဲ့ အန်ဂျလီနာဂျိုလီရဲ့ ကမ္ဘာကျော်အက်ရှင်ဇာတ်ကား Tomb Raider မှာ အန်ကောဘုရားကျောင်းတစ်ခုဖြစ်တဲ့ တာဖရွန်(Ta Phrom) ဘုရားကျောင်းကို ထည့်သွင်းရိုက်ကူးပြီးနောက်ပိုင်း ကမ္ဘောဒီးယားကို ကမ္ဘာလှည့်ခရီးသည်များစွာ စိတ်ဝင်တစားလာရောက်လည်ပတ်ခဲ့ကြပါတယ်။ အဲဒီဘုရားကျောင်းထဲက အပင်ကြီးတွေရဲ့ အမြစ်တွေက ဘုရားကျောင်းကို ဝါးမြိုထားသလိုဖြစ်နေပြီး အမြင် အရမ်းဆန်းကျယ်တာကြောင့် ပါရာမောင့်ရုပ်ရှင်ကုမ္ပဏီအနေနဲ့ ထိုနေရာအတွက် ရိုက်ကူးခတစ်ရက်ကို အမေရိကန်ဒေါ်လာ၁သောင်းအကုန်ခံပြီး ၇ ရက်ကြာရိုက်ကူးခဲ့ကာ ကမ္ဘာကျော်ခဲ့သွားတာပါ။ ဒီဇာတ်ကားရိုက်ကူးရင်းနဲ့ပဲ အင်ဂျလီနာဂျိုလီဟာ ကမ္ဘောဒီးယားနိုင်ငံသား ကလေးငယ် Maddox ကို သားအဖြစ်မွေးစားဖြစ်ခဲ့ပါတယ်။ ကမ္ဘောဒီးယားနိုင်ငံမှာ အန်ကောဝပ်နဲ့ တာဖရွန်ဘုရားကျောင်းတွေအပြင် အနီး အနားရှိ အန်ကောသုမ် (Angkor Thom) နဲ့ ဘေယွန်ဘုရားကျောင်းတို့ဆီကိုလည်း ကမ္ဘာလှည့်ခရီးသည်များစွာ လာရောက်လည်ပတ်လျှက်ရှိပါတယ်။ ဒီဘုရားကျောင်းတွေ အကုန်လုံးပေါင်းကာ ဇုံတစ်ခုအဖြစ်သတ်မှတ်ထားပြီး ကမ္ဘာလှည့်ခရီးသည်တွေကို ဇုံဝင်ကြေးအဖြစ် တစ်ရက်ကို အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၃၇ဒေါ်လာ၊ သုံးရက်ကို ၆၂ဒေါ်လာ နဲ့ တစ်ပတ်ကို ၇၂ဒေါ်လာ ကောက်ခံလျှက်ရှိပါတယ်။

ဒေါက်တာနုမြတ်သိင်္ဂီဦး

ဥယျာဉ်မြို့တော်အဖြစ်အမည်တွင်တဲ့ စင်္ကာပူဟာ ဥယျာဉ်မြို့တော်ကနေ ဥယျာဉ် ထဲကမြို့ဖြစ်လာအောင် Gardens by the Bay (ကမ်းနားဥယျာဉ်ကြီးများ)အမည်ရှိ ရုက္ခဗေဒဥယျာဉ်ကြီးကို ၂၀၁၂ခုနှစ်ဇွန်လက စတင်ဖွင့်လှစ်ခဲ့ပါတယ်။ အဓိကရည်ရွယ် ချက်ကတော့ သစ်ပင်ပန်းမန်တွေစိုက်ပျိုးခြင်းဖြင့် စင်ကာပူနိုင်ငံသားတွေအတွက် ပိုမိုအရည်အသွေးပြည့်မီတဲ့ဘ၀ကို ရစေလိုတဲ့ရည်ရွယ်ချက်ပါ။ ဥယျာဉ်ကြီးကို စင်္ကာပူ မြို့လည် မာရီနာရေကာတာနားက ဖို့မြေ ၂၅၀ဧကပေါ်မှာဆောက်ထားတာဖြစ်ပြီး ရေ ဘက်မျက်နှာမူတဲ့ ဥယျာဉ်သုံးခုနဲ့ ဖွဲ့စည်းထားပါတယ်။ တောင်ဥယျာဉ်၊ အရှေ့ဥယျာဉ်၊ အလယ်ဥယျာဉ်ဆိုပြီး သုံးခုရှိတဲ့အထဲ တောင်ဥယျာဉ်က အကြီးဆုံးဖြစ်ကာ အဓိက စွဲဆောင်မှုတွေ ရှိနေတဲ့ ဥယျာဉ်ကြီးလည်းဖြစ်ပါတယ်။


အာရှတိုက်ရဲ့ ရှေ့ပြေးဥယျာဉ်ကြီးတွေထဲက တစ်ခုဖြစ်ပြီး ဆန်းသစ်တဲ့ဒီဇိုင်း ကြောင့် ၂၀၁၂ခုနှစ်မှာ ကမ္ဘာ့တစ်နှစ်တာလုံးအဆောက်အအုံဆု၊ ၂၀၁၆ခုနှစ်မှာ Lonely Planet ကနေပြီး Cerificate of Excellence ဆုအပါအဝင် ဆုပေါင်းများ စွာရရှိခဲ့ဖူးပါတယ်။ ၂၀၁၅ခုနှစ်ကစပြီး ကမ္ဘာ့အကြီးဆုံးမှန်ဖြင့်ပြုလုပ်ထားတဲ့ ဖန်လုံ အိမ်အဖြစ် ဂင်းနစ်ကမ္ဘာ့စံချိန်စာရင်းမှာ သတ်မှတ်ခံခဲ့ရပါတယ်။ ဥယျာဉ်ကြီးထဲမှာ ပန်းဖန်လုံအိမ် (Flower Dome) နဲ့ မိုးတိမ်တောဖန်လုံအိမ် (Cloud Forest)ဆိုပြီး ဧရာမဖန်လုံအိမ်ကြီး၂ခုရှိပါတယ်။ ဒီဖန်လုံအိမ်ကြီးတွေက ကြက်ဥခွံကြီးနဲ့တူပြီး စတီးကွန်ရက်တွေနဲ့ တည်ဆောက်ထားလို့ ကမ္ဘာ့အကြီးဆုံး တိုင်မပါတဲ့ ဖန်လုံအိမ်တွေလည်းဖြစ်ပါတယ်။ ဖန်လုံအိမ်တွေထဲက အပူချိန်တွေကို ၂၃မှ ၂၅ဒီဂရီ စင်တီဂရိတ်ကြားအမြဲဖြစ်နေအောင် ညှိပေးထားပါတယ်။ 

Flower Dome ဘက်မှာ ပန်းတွေနဲ့ အပင်မျိုးစုံကို ဒေသအလိုက် စိုက်ပျိုးပြသ ထားပြီး ပန်းတွေကို ရာသီချိန်ပေါ်မူတည်ပြီး အမျိုးမျိုးပြောင်း စိုက်ပျိုးတယ်လို့လည်း သိရပါတယ်။ ၂၀၁၄ခုနှစ်က ကျွန်မရောက်ရှိခဲ့တုန်းက နှင်းဆီပန်းမျိုးစုံကို စိုက်ပျိုး ပြသထားတာတွေ့ခဲ့ရပြီး အရင်တစ်ပတ်က ထပ်ရောက်ရှိသွားတဲ့အခါမှာတော့ သစ်ခွ ပန်းတွေကို ဝေဝေဆာဆာစိုက်ပျိုးပြသထားတဲ့ အချိန်နဲ့ကြုံကြိုက်ခဲ့ပါတယ်။ လိပ်ပြာရဲ့ တဖြည်းဖြည်းလှပလာတဲ့ ဖြစ်စဉ်ကို စင်္ကာပူနဲ့နှိုင်းယှဉ်တဲ့အနေနဲ့ သစ်ခွနဲ့လိပ်ပြာကို အဓိကပြသထားတာလို့သိရပါတယ်။ ၅၂နှစ်မြောက် စင်္ကာပူအမျိုးသားနေ့ကို ဂုဏ်ပြု တဲ့အနေနဲ့ လိပ်ပြာရုပ်တုပေါင်း ၅၂ခုထွင်းထုထားတာကိုလည်း တွေ့ခဲ့ရပါတယ်။


ဘေးကပ်ရပ်ရှိ Cloud Forest ဖန်လုံအိမ်ဘက်မှာတော့ ဝင်ဝင်ချင်း မြူတွေ ဆိုင်းနေတဲ့ အံ့ဖွယ်ကမ္ဘာထဲရောက်သွားသလို အံ့ဩမှင်သက်သွားစေခဲ့ပါတယ်။ ဖန်လုံ အိမ်ထဲရှိ ရေတံခွန်အမြင့်ကြီးကနေ ရေတွေ အရှိန်ပြင်းပြင်းနဲ့ စီးကျနေတာကြောင့် ရေစက်လေးတွေလာစင်ပြီး ဝင်လာသူတိုင်းကို အေးမြသွားစေပါတယ်။ ဒီဘက်မှာတော့ ပင်လယ်ရေမျက်နှာပြင်အမြင့်ပေ ၆၅၀၀ကျော်ရှိတဲ့ တောင်ပေါ် ရာသီဥတုဖြစ်အောင် ထိန်းညှိပေးထားကာ တောင်ပေါ်မှာတွေ့ရတတ်တဲ့ အပင်မျိုးစိတ်တွေကို စိုက်ပျိုးပြသ ထားပါတယ်။ ခလယ်မှာရှိတဲ့ ကျောက်တောင်အတုကြီးက ၁၁၄ ပေ အမြင့်ရှိတာကြောင့် တောင်ပေါ်ကနေစီးကျနေတဲ့ ရေတံခွန်ကြီးက ကမ္ဘာ့အမြင့်ဆုံး မိုးလုံလေလုံ ရေတံခွန် ဖြစ်တယ်လို့သိရပါတယ်။ ပိုပြီးထူးခြားစေတာကတော့ တောင်ကြီးကိုပတ်ပြီး လမ်း လျှောက်လို့ရအောင် ဖောက်ပေးထားတဲ့ မိုးပျံလမ်းတွေပဲဖြစ်ပါတယ်။


Gardens by the Bay ကို ပိုပြီး အသက်ဝင်စေနိုင်တဲ့အရာတွေကတော့ အပြင်ဘက်ဥယျာဉ်ထဲမှာရှိတဲ့ Super Tree အမည်ရှိ သစ်ပင်တုကြီးတွေပဲဖြစ်ပါတယ်။ ဒီစူပါသစ်ပင်ကြီးတွေဟာ နေ့ဘက်မှာ အရိပ်ရစေပြီး ညဘက်မှာတော့ မီးရောင်စုံထွန်း လင်းလာကာ သံစဉ်မျိုးစုံနဲ့ အသက်ဝင်လာလေ့ရှိပါတယ်။ အမြင့်ပေပေါင်း ၈၂ပေ ကနေ ၁၆၄ပေအထိရှိတဲ့ အပင်တုကြီး ၁၈ပင်ရှိပြီး အမြင့်ဆုံးအပင်က ၁၆ထပ်တိုက် တစ်တိုက်စာအမြင့်ရှိပါတယ်တဲ့။ အဲဒီထဲက အပင်တချို့ဟာ နေ့ဘက်မှာနေရောင် ခြည်စွမ်းအင်တွေ သိမ်းဆည်းပြီး ညဘက်မှာ လျှပ်စစ်မီးအဖြစ်ပြန်အလှဆင်အသုံးချ ပေးတယ်လို့သိရပါတယ်။ စူပါသစ်ပင်တွေကြားဆက်သွယ်ထားတဲ့ အမြင့် ၇၂ပေ အရှည် ၄၂၀ပေရှိတဲ့ မိုးပေါ်လမ်းကနေလည်း လျှောက်လှမ်းပြီး ဥယျာဉ်ကြီးရဲ့ အလှကို မတူညီတဲ့ရှုထောင့်ကနေ ကြည့်ရှုခံစားနိုင်ပါတယ်။
Gardens by the Bay မှာ ဒီလို စွဲဆောင်မှုရှိတဲ့နေရာတွေ အပြင်အခြားဥယျာဉ် တွေ၊ ရေကန်တွေများစွာနဲ့ သာယာလှပနေပါတယ်။ ပန်းချစ်သူ ပန်းဝါသနာရှင်တွေ သာမက ကမ္ဘာလှည့်ခရီးသည်တွေကိုပါ စွဲဆောင်ထားနိုင်တာကြောင့် လက်ရှိအ ချိန်အထိ ကမ္ဘာအနှံ့က ဧည့်သည်ပေါင်း ၃သန်းနီးပါးလာရောက်လည်ပတ်ပြီးဖြစ် တယ်လို့ သိရပါတယ်။ 

ယခင်တစ်ပတ်မှ အဆက် . . . . .

       Bratislava မြို့သည် ဥရောပတိုက်၏ သမိုင်းအစဉ်အလာကြီးမားသော အခြားမြို့တော်များကဲ့သို့ နန်းတော်၊ ရဲတိုက်များ၊ မျှော်စင်များ၊ ဘုရားကျောင်းများ၊ ဥယျာဉ်ကြီးများ၊ ရေကန်များ၊ ပြတိုက်များ၊ တက္ကသိုလ်များ၊ ရင်ပြင်များ၊ ရုပ်တုများ၊ ရေပန်းများ စသည်တို့ဖြင့် ခမ်းနားထည်ဝါစွာတည်ရှိနေပါသည်။ ထို့ပြင် ဩစတြီးယားနိုင်ငံ ဗီယင်နာ မြို့တော်နှင့် ၃၈ မိုင်ခန့် သာကွာဝေးသဖြင့် ဗီယင်နာနှင့် Bratislava တို့သည် ကမ္ဘာပေါ်တွင် နိုင်ငံနှစ်နိုင်ငံ၏ အနီးကပ်ဆုံးတည်ရှိနေသည့် မြို့တော်နှစ်မြို့ဖြစ်သည်။ ပထမကမ္ဘာစစ်မဖြစ်ခင် ၁၉၁၄ ခုနှစ် နှစ်ဦးကတည်းက ထိုမြို့နှစ်မြို့တွင် လျှပ်စစ်ရထားများ အပြန်အလှန် ပြေးဆွဲလျက်ရှိခဲ့ကြောင်း သိရသည်။ ယခုကာလတွင်မူ မြို့တွင်း၌ ခေတ်မီလျှပ်စစ်ရထားများ ပြေးဆွဲလျက်ရှိသည်ကို မြင်တွေ့ရပါသည်။

       အေဒီ ၉၀၇ ခုနှစ်စ၍ ခံတပ်တစ်ခုအဖြစ် မှတ်တမ်းရှိခဲ့ပြီး ၁၃ ရာစုနှစ်အ တွင်း အဓိက တည်ဆောက်ခဲ့သည့် Bratislava ရဲတိုက်ကြီးသည် ဒန်ညုမြစ်နံဘေးက  ပေ ၂၈၀ နီးပါးမြင့်သည့် တောင်ကုန်းငယ်ပေါ်၌ ခမ်းနားစွာ တည်ရှိလျက်ရှိသည်ကို စာရေးသူတို့ မြို့တွင်းသို့ ဝင်လျှင်ဝင်ချင်း လှမ်းမြင်ခဲ့ရပါသည်။ အခြားသော ကမ္ဘာလှည့် ခရီးသည်များကဲ့သို့ သမိုင်းဝင်မြို့ဟောင်း(Old Town) ဧရိယာကို သွားရောက်ခဲ့ရာ ရှေးကျ၍ ခမ်းနားလှသည့် မြို့တော်ခန်းမ၊ အမှတ်တရပစ္စည်းအရောင်းဆိုင်များ၊ စားသောက်ဆိုင်များ၊ ကော်ဖီဆိုင်များ ဝန်းရံတည် ရှိနေသည့် မြို့တော်ခန်းမရင်ပြင်၊ သမိုင်းဝင်လက်နက်ပြသထားသည့် ပြတိုက်တည်ရှိရာ St.Michael ဂိတ်၀အဆောက်အအုံတို့ ကို လေ့လာနိုင်သကဲ့သို့ Old Town အတွင်း၌ အနီရောင် ကားငယ်တွဲကားများဖြင့် လှည့်လည်ကြည့်ရှုနိုင်ပါသည်။ ထို့ပြင် မြို့တွင်း၌ ပေ ၂၈၀ ခန့်မြင့်သည့် St.Martin ဘုရားကျောင်း၊ သမ္မတအိမ်တော်အဖြစ် အသုံးပြုနေသည့် Grassalkovich နန်းတော်နှင့် ပါလီမန်အဆောက်အအုံတို့သည် ထင်ရှားလှသည်။

       ခေတ်ဟောင်းနှင့် ခေတ်သစ်အဆောက်အအုံများ ယှဉ်တွဲတည်ရှိနေရာ ဆလိုဗက်ကီးယားအမျိုးသားဘဏ်၊ ယင်းအနီးရှိ ရေဒီယိုအသံလွှင့်ဌာနချုပ်၊ ဒန်ညုမြစ်ဖြတ်တံတားပေါ်က ပန်းကန်ပြားပျံပုံသဏ္ဌာန်မျှော်စင်နှင့် အဆင့်မြင့်ကွန်ဒိုမီနီယံများမှာ ခေတ်မီဆန်းပြားသည့် အဆောက်အအုံများပင်ဖြစ်ကြသည်။ ၁၉၇၁ ခုနှစ်က ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည့် ပန်းကန်ပြားပျံမျှော်စင်အတွင်း၌ မြို့မြင်ကွင်းကို ၃၆၀ ဒီဂရီ မြင်တွေ့နိုင်သည့် စားသောက်ဆိုင်ရှိပါသည်။ လူဦးရေ ငါးသိန်းခန့်သာ နေထိုင်သည့် Bratislava မြို့ရှိ တက္ကသိုလ်များတွင် ကျောင်းသူကျောင်း သား ၆၀၀၀၀ တက်ရောက်ပညာသင်ကြားလျက်ရှိသည်မှာလည်း ထူးခြား လှသည်။ ထို့ပြင် ဆလိုဗက်ကီးယားနိုင်ငံ တစ်နိုင်ငံလုံး GDP (Gross Dom- estic Product)ပမာဏ၏ လေးပုံတစ်ပုံကျော်ကို ယင်းမြို့က ထုတ်လုပ်ပေး လျက်ရှိကြောင်းလည်း သိရသည်။

       အချိန်မရသဖြင့် ဆလိုဗက်ကီးယားနိုင်ငံ၏ အစိုးရရုံးစိုက်ရာ Bratislavaမြို့၌ ညအိပ်တည်းခို လေ့လာနိုင်ခဲ့ခြင်းမရှိသော်လည်း ယင်းနိုင်ငံ၏ စီးပွားရေး၊ ပညာရေး၊ ယဉ်ကျေးမှု၊ သိပ္ပံနှင့်နည်းပညာများ ဖွံ့ဖြိုးထွန်းကားရာ ဗဟိုချက်မြို့ ဖြစ်သည်ဆိုခြင်းကိုမူ တဒင်္ဂမြင်တွေ့လေ့လာခဲ့ရသည်များနှင့်ပင် ယုံကြည် လက်ခံမိခဲ့ပါတော့သည်။                                

ဒေါက်တာတင်ထွန်းဦး

ဥရောပတိုက် အလယ်ပိုင်းရှိ တောတောင်ထူထပ်သော ကုန်းတွင်းပိတ်နိုင်ငံဖြစ် သော်လည်း တည်ငြိမ်အေးချမ်း၍ လူနေမှုအဆင့်အတန်းမြင့်မားသည့် နိုင်ငံတစ်နိုင်ငံ မှာ ဆလိုဗက်ကီးယား (Slovakia)နိုင်ငံဖြစ်ပါသည်။ ချက်၊ ပိုလန်၊ ယူကရိန်း၊ ဟန်ဂေရီ နှင့် ဩစတြီးယားနိုင်ငံတို့၏ အလယ်တွင် တည်ရှိ၍ ယခင်က ချက်နိုင်ငံနှင့်အတူယှဉ်တွဲ၍ ချက်ကိုဆလိုဗက်ကီးယား(Czechoslovakia)နိုင်ငံအဖြစ် ထင်ရှားခဲ့သည်။ ၁၀ ရာစု နှစ်မှ စ၍ နှစ်ပေါင်း ၁၀၀၀ ခန့် ကာလအတွင်း အဓိကအားဖြင့် ဟန်ဂေရီတို့၏ လက် အောက်၌ရှိခဲ့သော်လည်း ပထမကမ္ဘာစစ်အပြီး ၁၉၁၈ ခုနှစ်မှ ၁၉၃၉ ခုနှစ်အထိ ချက် ကိုဆလိုဗက်ကီးယားအဖြစ်တည်ရှိခဲ့ပြီး ၁၉၃၉ မှ ၁၉၄၅ ခုနှစ်အတွင်း ဒုတိယကမ္ဘာစစ် ကာလတစ်ဝိုက်တွင် ဆလိုဗက်ကီးယားအဖြစ် ခေတ္တသီးသန့်ရပ်တည်ခဲ့သည်။ ယင်း ကာလ၌ ဂျာမနီလက်အောက်ခံသဖွယ် ရှိနေခဲ့၍ ၁၉၄၅ ခုနှစ်မှ ၁၉၉၃ ခုနှစ်အထိ ချက်ကို ဆလိုဗက်ကီးယားအဖြစ်တည်ရှိခဲ့ပြီး ယခင်ဆိုဗီယက်ပြည်ထောင်စု၏ လွှမ်းမိုးမှုခံခဲ့ရ သည်။ ၁၉၈၉ ခုနှစ်တွင် ယင်းအနေအထားမှ တွန်းလှန်ခဲ့ကြ၍ ၁၉၉၃ ခုနှစ်၌ ချက် (Czech)နိုင်ငံနှင့် ငြိမ်းချမ်းစွာလမ်းခွဲခဲ့ကြပြီး ဆလိုဗက်ကီးယားနိုင်ငံအဖြစ် ပေါ်ထွန်း လာခဲ့သည်။ ကတ္တီပါလမ်းခွဲ(Velvet Divorce) အဖြစ် သီးခြားရပ်တည်ခဲ့ကြပြီး Bratislava မြို့သည် ဆလိုဗက်ကီးယား၏မြို့တော် ဖြစ်လာခဲ့သည်။


ဆလိုဗက်လူမျိုး ၈၀ ရာခိုင်နှုန်းနှင့် ဟန်ဂေရီလူမျိုး ၉ ရာခိုင်နှုန်းခန့် အဓိကနေထိုင် ကြသည့် ယင်းနိုင်ငံသည် ယခုအခါ မော်တော်ကားနှင့် အီလက်ထရွန်းနစ်ပစ္စည်း ထုတ်လုပ်ရေးလုပ်ငန်းများ ဖွံ့ဖြိုး၍ လူတစ်ဦးချင်းဝင်ငွေများပြားကာ အေးချမ်းတည်ငြိမ် ပြီး ဥရောပတိုက်၌ လူနေမှုအဆင့်အတန်းမြင့်မားသည့် နိုင်ငံတစ်နိုင်ငံဖြစ်သည်။ အထူး သဖြင့် အခွန်အကောက်နည်းပါးခြင်း၊ အင်တာနက်မြန်ဆန်ခြင်း၊ လူမှုဖူလုံရေးစနစ်ပြည့်စုံ ကောင်းမွန်ခြင်းတို့ဖြင့်ထင်ရှားလှသည်။ ဥရောပအလယ်ပိုင်းတွင် အချက်အခြာကျ၍ နိုင်ငံတကာ ကုန်စည်ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေးထွန်းကားရာ Bratislava မြို့သည် ဆလိုဗက်ကီးယား နိုင်ငံ၏ အနောက်တောင်ပိုင်း ဩစတြီးယားနှင့် ဟန်ဂေရီတို့ဆုံရာ နှစ်နိုင်ငံ၏ နယ်စပ်တွင်တည်ရှိပြီး ဥရောပတိုက်၌ ဘော်လ်ကာ(Volga) မြစ်ပြီးလျှင် ဒုတိယအရှည်ဆုံးဖြစ်သည့် ဒန်ညု(Danube) မြစ်က ၎င်းကို ဖြတ်သန်းစီးဆင်းလျက် ရှိသည်။ ဥရောပအလယ်ပိုင်းနှင့် အရှေ့ဥရောပကို ဖြတ်သန်းသွားသည့် ဒန်ညုမြစ်သည် ဂျာမနီမှစ၍ ဩစတြီးယား၊ ဆလိုဗက်ကီးယား၊ ဟန်ဂေရီ၊ ခရိုအေးရှား၊ ဆားဘီးယား၊ ဘူဂေးရီးယား၊ ရိုမေးနီးယား၊ မော်လ်ဒိုဗာနှင့် ယူကရိန်းစသည့် ၁၀ နိုင်ငံကိုဖြတ်ကျော် ပြီး ပင်လယ်နက်ထဲသို့စီးဝင်သော ထူးခြားသည့်မြစ်ကြီးဖြစ်သည်။ ထိုမြစ်ကမ်းတစ်လျှောက် ဩစတြီးယားနိုင်ငံမြို့တော်ဗီယင်နာ(Vienna) မြို့၊ Bratislava မြို့၊ ဟန် ဂေရီနိုင်ငံမြို့တော် ဘူဒါပက်စ်(Budapest)မြို့နှင့် ဆားဘီးယားနိုင်ငံမြို့တော် ဘဲဂရိတ် (Belgrade)မြို့စသည့်မြို့တော်ကြီးများ တည်ရှိနေခြင်းကြောင့်လည်း ထင်ရှားလှသည်။


Bratislava မြို့တွင် နိုင်ငံတကာလေဆိပ်ရှိ၍ ဗီယင်နာမြို့တော်၏ လေဆိပ်နှင့် လည်း မိုင် ၃၀ ကျော်သာ ကွာဝေးပြီး ရေလမ်း၊ ကားလမ်းနှင့် ရထားလမ်းတို့ဆုံရာ မြို့ဖြစ်သည်။ ရှေးဟောင်းယဉ်ကျေးမှုအမွေအနှစ်များကို ထိန်းသိမ်းပြသထားသကဲ့သို့ ခေတ်မီဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်နေသော ယင်းမြို့သို့ ကမ္ဘာလှည့်ခရီးသည် အများအပြားသွား ရောက်လေ့ရှိရာ စာရေးသူလည်း မကြာမီကရောက်ရှိခဲ့ပါသည်။ ဗီယင်နာမြို့နှင့် ဘူဒါ ပက်စ်မြို့တို့မှ ယင်းသို့ နေချင်းပြန်လေ့လာရေးခရီးများ သွားရောက်လေ့ရှိကြသော် လည်း စာရေးသူတို့အနေဖြင့် ဟန်ဂေရီနိုင်ငံဘူဒါပက်စ်မြို့မှ ချက်နိုင်ငံသို့ ပတ်ဝန်းကျင် တောတောင်ရှုခင်းများကို ကောင်းစွာမြင်တွေ့နိုင်ရန် ကားဖြင့်သွားစဉ် ယင်းမြို့သို့ ဝင်ရောက်လေ့လာဖြစ်ခဲ့ပါသည်။
(ရှေ့တစ်ပတ်၌ ဆက်လက်ဖော်ပြပါမည်) 

 

More Articles ...